Çernobil sonrası YALANLAR!

Etkilerin gizlenmesi ve kamuoyuna yalan söylenmesi

a) Resmi Sansür Uygulamaları

b)Resmi Yanlış-Bilgilendirme Kampanyası

Çernobil santralının patlamasından sonraki ilk aylarda, Türkiye’deki yetkililer, bilimsel veri ya da araştırma sonuçlarının resmen açıklanmasını yasakladı. Herhangi bir resmi açıklama yapmasına izin verilen tek kişi endüstri ve ticaret bakanı H.Cahit Aral’dı. Üniversiteler ve diğer bilimsel kurumlar, resmi emirlerle bu konu üzerinde çalışmaktan caydırıldı.

Yetkililerin kar yönelimli ticari yaklaşımının insan sağlığı ve çevreye ilişkin herhangi bir kaygıyı bastırdığı açıkça ortadadır. Yetkililerin baş kaygısı, çay ve fındık satışları ve ihracatıydı. 1993’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bir soruşturma açılması tartışıldı, fakat bu hiçbir zaman gerçekleştirilmedi.

 

a)Resmi Sansür Uygulamaları

14 mayıs 1986’da kazanın dünyaya resmen açıklanmasından iki hafta sonra dışişleri bakanı Vahit Halefoğlu, başbakanlığa yazdığı “gizli” damgalı mektupla [eibd-iii-750.278-1133], Türkiye Radyasyon Güvenliği Komitesi’nin kurulması ister.

Bu mektupta, doğu bloğu ülkelerinden yiyecek ithalatı üzerinde 31 mayısa kadar geçerli avrupa ekonomik topluluğu yasağından söz edilmektedir. Komitenin hedefleri şöyle sıralanmıştır:

­-Çernobil nükleer santralı kazasının radyoaktif etkilerini düzenli ölçümlerle yakından izlemek

­-Ölçüm sonuçlarını iç ve dış kamuoyuna duyurmak, “özellikle de ihracatımız ve ülkemize yönelik dış turizm üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabilecek tesir ve izlenimleri bertaraf etmek”

26 mayıs 1986’da Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nden Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na gönderilen, Hasan Celal Cüzel (başbakan adına müsteşar) imzalı, “gizli” ve ”acil” mektupta [# 19-383-10415] bu son hedef daha da açık bir dille ortaya konulmuştur:

Hedef, tek taraflı beyan ve propagandaların ortaya çıkmasına mani olmaktır. Aral; Türkiye Radyasyon Güvenliği Komitesi (TRGK) bu komitenin başkanı olarak atanmıştır. Mektuba göre, ”bu konularda sanayi ve ticaret bakanı sayın H.Cahit Aral’ın dışında hiçbir ilgili açıklamalarda bulunmayacaktır.”

Bu mektubun gönderildiği kurumlar şunlardır: dışişleri bakanlığı,sağlık ve sosyal yardım bakanlığı, tarım, orman ve köyişleri bakanlığı, sanayi ve ticaret bakanlığı, kültür ve turizm bakanlığı, t. atom enerjisi kurumu başkanlığı, devlet planlama teşkilatı müsteşarlığı, hazine ve dış ticaret müsteşarlığı, çevre genel müdürlüğü’ne dağıtılmış; ayrıca bilgi için: genel kurmay başkanlığı, cumhurbaşkanı genel sekreteri ve milli güvenlik kurulu genel sekreterliği. Trgk’nın ilk toplantısı 29 mayıs 1986’da yapıldı. komite’de, ilgili bakanlıklar, başbakanlığa bağlı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (taek) ve iki askeri yetkili vardır; fakat tek bir bağımsız bilim insanı ya da bilimsel kurum temsilcisi davet edilmemiştir.

katılımcılar şunlardır:

1. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı­ Akın Çakmakçı (müsteşar)

2. Dışişleri Bakanlığı ­Erdim Tüzel; Ayşe Öğüt (enerji dairesi başkanı)

3. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı­ Dr. Haluk Nurbaki (numune); Dr. Korkut Akoğuz

4. Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı­ İsmail Bilir (müsteşar yardımcısı)

5. Devlet Bakanlığı­ (Ahmet Karaevli; Dr. Arif Nuri Tuç); Zeynep Yöntem

6. Başbakanlık­ Gürcan Yolek; Niyazi Yeşilyurt (Vehbi Dinçerler’in Danışmanı)

7. Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı­ Uğur Ercan (İhracat Genel Müdürü; A. Hamit Cemiloğlu

8. Kültür ve Turizm Bakanlığı­ Güman Kızıltan (müsteşar yardımcısı); Oktay Ataman (turizm genel müdürü)

9. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu başkanlığı ­ Prof. Dr. Ahmed Yüksel Özemre (başkan); Doç. Hasbi Yavuz (başkan yardımcısı); Özer Özerden (radyasyon güvenliği daire başkanı)

10. Müh. Albay İhsan İshak (kara kuvvetleri komutanlığı tek. d. başkan yardımcısı)

11. Müh. Yüzbaşı Neciğ Baykal (milli savunma bakanlığı ar-ge daire başkanı, fiz. bel. arş. müdürü)

TAEK başkanı Ahmed Yüksel Özemre, toplantı katılımcılarına, radyoaktiviteyi izlemek için yaptıkları tüm çalışmayı açıklıyor ve şöyle diyor: “Türkiye’de radyasyon doğal düzeydedir.”

 

b)Resmi Yanlış-Bilgilendirme Kampanyası

İtalya’da 1986 Mayısı’nın ilk üç haftasında taze süt tüketimine yasak getirilmişti. İnek sütünde 2000 bekerel/litreye varan rakamlar bildirilmişti ve iyot düzeylerinin yüksek olduğu yerlerde sezyum-137 ve sezyum-134 düzeyleri de yüksekti. (kaynak: batı avrupa’da çernobil’in radyolojik yönleri, r.h. clarke, nea (nükleer enerji ajansı) newsletter, sonbahar 1986, s.10.) Sanayi ve ticaret bakanı Cahit Aral tarafından yapılan ilk resmi açıklama şöyledir: “Ülkemizin her tarafındaki et, süt, su, balık, sebze ve meyvelerin tümü tertemizdir. İnsan sağlığına zararlı hiçbir kirlenme mevcut değildir.”

24 Haziran 1986 tarihli Türkiye Gazetesi: ”Türkiye’de radyasyon yok.” Aral açıklamasında, radyasyon konusunda kendisinden başkasının açıklama yapmaya yetkili olmadığını hatırlatarak, ”Dininize, imanınıza inandığınız gibi biliniz ki, Türkiye’de kesinlikle böyle bir tehlike mevcut değildir” dedi.

3 Temmuz 1986’da TRGK ikinci toplantısını yapmıştır. Özemre, komiteye, Sovyetler Birliği’nin Ukrayna’daki Dinyeper Nehri’nde yüzmesine müsaade ettiğini açıklıyor. Karadeniz’in kirlenmesinin zorluğunu, halbuki Türkiye’de İnebolu’da karadeniz halkının denize girmediğini, et, süt, sebze yemediğini anlatıyor.

Karadeniz’deki radyasyonu belgeleyen ”clarke raporu”na ilişkin bilgiyi aldıktan dokuz gün sonra, TAEK ve skeri yetkililer sessizdir. Özemre ve Trgk ikinci resmi açıklamalarını yaparak halkı kandırmayı sürdürmektedir.

Sanayi ve ticaret bakanı Cahit Aral yaptığı basın açıklamasında şöyle demektedir: “Türkiye’de günde iki kez yapılan ölçümlerde, radyasyon düzeyi Çernobil kazası öncesindeki doğal seviyesinde olduğu tespit edilmiştir… Komitemiz, radyasyonun Türkiye kıyılarında, toprakta, suda ve havada doğal seviyede olduğunu açıklar. Taek tarafından daha önce belirtildiği gibi, sularımızda, sütlerimizde, sebze ve meyvelerimizde, etlerimizde, hububatımızda, radyasyon sağlığı ile ilgili hiçbir sakınca yoktur.”

9 Temmuz 1986’da Dışişleri bakanlığı, Sanayi ve ticaret bakanlığı’na “gizli” damgalı bir mektup göndermiştir. Bu mektupta Karadeniz’deki radyasyona ilişkin bilgi tekrarlanmaktadır.

Mektubun sonuna el yazısı ile eklenen notlar şöyledir:

1) Karadeniz balık ve deniz ürünleri kontrolü artırılsın.

2) Raporu bekleyelim.

Aynı gün, Resmi gazete (9 temmuz 1986, # 19159, s.77) Türkiye genelinde havadaki radyasyonun 6-14 mikroröntgen/saat olduğu ve bunun Çernobil kazasından önce mevcut olan tabii radyasyon seviyesi olduğu yazılıdır!

17 Temmuz 1986’da Tüm General Fuat Şenel Genel Kurmay Başkanı adına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Taek Başkanlığı’na yolladığı ”gizli” damgalı mektubun [3584-185-86/emn.s.1] ekinde Prof. Dr. İzdar’ın Clarke Raporu’na ilişkin mektubu vardır. Sonuna eklenen el yazısı notta şöyle deniyor: ”Bilgi gizli tutulmalı (raporu bekleyelim) 28 temmuz 1986.”

17 Eylül 1986’da sanayi ve ticaret bakanlığı, doğu karadeniz bölgesinden gelen tüm fındıkların Fiskobirlik tarafından satın alınacağı ve bölgeden dışarıya çıkarılmayacağını belirten bir basın açıklaması yayınladı.

Bunu izleyen günlerde, ulusal basında bu kararla ve tepkilerle ilgili şunlar yazılıyordu:

Eylül 18 ­ Milliyet Gazetesi: Tüm fındığa el kondu.

Eylül 19 ­ Cumhuriyet: Fındıkta yasağa sert tepki.

Eylül 19 ­ İzmir Ticaret: Fındıkçılar Aral’ı protesto ediyor.

Eylül 24 ­ Milliyet: Üretici Evren’e başvurdu.

Eylül 29 ­ Yeni Asır: Aral: fındık gerekirse imha edilecek.

Eylül 30 ­ Hürriyet Gazetesi: Fındıkta radyasyon yok.

İki hafta içinde fındık yasağı büyük bir baskı sonucunda kaldırıldı. Fiskobirlik üreticilerden fındığı satın alamadı. Ödemeleri iki ay geciktirdi; Ordu’da 41 fabrikada üretim durdu. 5000 işçi işsiz kaldı.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s